Vitamini

Vitamini

Vitamin B1 - antiberiberi vitamin, tiamin ili aneurin

Nedostatak ovog vitamina je poznat kao bolest Beri-Beri. Ova bolest se javlja u tri oblika: nervni, srčani i edemski.

Vitamin B1 učestvuje u metabolizmu ugljenih hidrata ali i energetskom metabolizmu u cjelini. On igra važnu ulogu u procesu prenošenja impulsa sa nervnih završetaka na mišiće, regulira promet vode i tonus glatkih mišića digestivnog trakta. Neophodan je za funkciju centralnog nervnog sistema, srca...

Vitamin B2 - laktoflavin ili riboflavin.

Kao aktivna komponenta flavin-enzima koji učestvuju u transportu vodika odnosno elektrona. Vitamin B2 igra važnu ulogu u biološkim oksidacijama (Krebsov ciklus, oksidacija masnih kiselina, oksidacija purina). Mnogi flavin-enzimi su ugrađeni u stanične strukture i učestvuju u procesima sinteze u stanicama. Njegov visok sadržaj u mrežniči govori o značajnoj ulozi u fotokemijskim procesima u oku. Ovi enzimi su značajni za formiranje krvnih stanica, ,komponenti za proces rasta, funkciju nervnog sistema.

Vitamin B3 - Antipelagrički ili PP-vitamin, niacinamid

Kod ljudi manjak ovog vitamina dovodi do specifičnih promjena koje se kao oboljenje nazivaju Pelagra. Promjene kod Pelagre ispoljavaju se u obliku sindroma nazvanog “D-trijas” - derma-titis, diareja, demencija.

Niacin (nikotinska kiselina) uzet hranom pretvara se u organizmu u niacinamid koji predstavlja fiziološi aktivan oblik vitamina B3. Niacinamid je sastavni dio dva koenzima: NAD i NADP koji učestvuju u oksido-redukcionim procesima (metabolizam ugljenih hidrata, masti i proteina) u stanicama gdje prijenose vodik i elektrone. Vitamin B3 je bitan za sintezu seksualnih hormona (estrogena, progesterona, testosterona), kortizola, tiroksina i insulina. Kod artritisa vitamin B3 uspjeva da brzo normalizira povišenu sedimentaciju.

Niacin spada u grupu promotora rasta. On vraća negativni naboj eritrocitima što omogućava lakši protok krvi, a samim tim i prijenos kisika i bolju ishranu tkiva.

Niacin, također, oslobađa histamin, heparin i bradikinin u krvotok pa u slučaju stvaranja fibrinskog tromba aktivira fibrinolitički sistem. Niacin snižava kolesterol i trigliceride.

Vitamin B5 - pantotenska kiselina

Nedostatak ovog vitamina kod ljudi izaziva oštećenje mrežnjače oka, atrofiju n.optikusa, dermatitis i stomatitis, osjećaj bola i pečenja u stopalima.

Pantotenska kiselina je sastojak koenzima A (CoA) i kao takva igra centralnu ulogu u metabolizmu: UH, masti i bjelančevina.

Vitamin B6 - Piridoksin

Vitamin B6 je vezan za čitav niz enzimskih sistema koji učestvuju u procesu transaminacije (pretvaranje jedne aminokiseline u drugu i sintezi neesencijalnih aminokiselina), u procesima oksidacione dezaminacije, dekarboksilacije, u sintezi adrenalina, nordadrenalina, serotonina (hormon sreće), histamina i tiramina, kao i u aktivnom transportu aminokiselina kroz staničnu membranu. Vitamin B6 je potreban za usvajanje vitamina B12.

Reumatoidni artritis je povezan sa niskim nivoom vitamina B6 u organizmu. Neka istraživanja pokazuju da vitamin B6 može ublažiti simptome PMS-a.

Vitamin B12 - cijanokobalamin

Avitaminoza B12 naziva se Perniciozna anemija koja kod ljudi ne nastaje zbog deficita vitamina, nego zbog nemogućnosti njegove resorpcije usljed nedostatka Castleovog unutrašnjeg faktora (luči ga pilorusni dio sluzokože). Ovoj bolesti obično prethodi dugotrajni kronični gastritis ili se obolenje javlja zbog uklanjanja pilorusnog dijela želuca. Ono se manifestirasa dramatičnim smanjenjem broja eritrocita. U težim slučajevima javljaju se degenerativne promjene u kralježničnoj moždini.

Vitamin B12 ima značajnu fiziološku ulogu u organizmu kao učesnik u brojnim metabolitičkim procesima. Učestvuje u sintezi dezoksiriboze i nukleozida timidina, redukuje cistein, glutation i dr... Na taj način omogućava sintezu aminokiselina (serin, metionin) kao i sintezu nukleinskih kiselina i proteina. Za sazrevanje eritrocita zajedno sa folnom kiselinom ima poseban značaj.

Folna kiselina - Pteroil-glutaminska kiselina

Nedostatak folne kiseline može da se javi kod dugotrajne upotrebe sulfanilamida i drugih antibiotika koji inhibiraju razvoj crevne flore ili pri dugotrajnoj upali (katar) creva koja je praćena diareom.

Metabolizam folne kiseline je veoma značajan. Ona se u organizmu reducira u folinsku kiselinu- aktivni metabolički oblik koji ulazi u sastav više koenzima. Folinska kiselina ima centralnu ulogu u metabolizmu slobodnih radikala. Učestvujući u sintezi purinskih baza. Folinska kiselina je neophodna za sintezu nukleinskih kiselina, a time i bjelančevina, pa prema tome i za razmnožavanje stanica.

Vitamin C - Askorbinska kiselina

Nedostatak vitamina C kod odraslih osoba uzok je bolesti pod nazivom Skorbut. Za ovo oboljenje je karakterističan otok desni sa krvarenjem i ispadanjem zuba, krvarenjem u koži (naročito potkoljenice), krajnja slabost i iscrpljenost organizma, smanjena funkcija kore nadbubrežne žlijezde i smanjena otpornost prema infekcijama. Nedostatak ovog vitamina kod novorođenčadi se naziva Moller-Barlowljeva bolest. Ovdje također prevlađuje krvarenje iz desni, degeneratine promjene u zubnim pupoljcima, krvarenje u mišićima i zglobovima naročito ispod periosta (koštane ovojnice). nazivom Skorbut. Za ovo oboljenje je karakterističan otok desni sa krvarenjem i ispadanjem zuba, krvarenjem u koži (naročito potkoljenice), krajnja slabost i iscrpljenost organizma, smanjena funkcija kore nadbubrežne žlijezde i smanjena otpornost prema infekcijama. Nedostatak ovog vitamina kod novorođenčadi se naziva Moller-Barlowljeva bolest. Ovdje također prevlađuje krvarenje iz desni, degeneratine promjene u zubnim pupoljcima, krvarenje u mišićima i zglobovima naročito ispod periosta (koštane ovojnice).

Kao redoks-sistem vitamin C učestvuje u svim procesima u kojima atom vodika prima elektron sa molekulskog kisika. Vitamin C je neophodan za sintezu kolagena i glikoproteina i na taj način utječe na razvoj hrskavice, kosti, zuba, ali i procese rasta u cjelini. On utiče na ugradnju željeza u feritin jetre i skladištenje željeza u slezini. Kako se vitamin C lako oksidira on ima i antioksidaciono djelovanje tj. može zaštititi druge spojeve od oksidacije.

Vitamin H - Biotin

Dugotrajno liječenje antibioticima i sulfonamidskim preparatima može dovesti do avitaminoze usljed inhibicije bakterijske flore u digestivnom traktu. Ova avitaminoza može nastati i uzimanjem velike količine termički neobrađenih bjelanaca kokošijeg jaja u kojima se nalazi bjelančevina vidin. Znaci avitaminoze su: dermatitis, gubitak apetita, osjećaj umora, bol u mišićima, sanjivost, osjećaj straha i halucinacija.

Biotin je koenzim većeg broja enzimskih sistema. Zajedno sa njegovim derivatom karboksibiotinom omogućava procese ugradnje CO2 (karboksilacija) u razna organska spajanja. Biotin učestvuje i u sintezi asparginske kiseline, citrulina, masnih kiselina i dr.

Vitamin A - Antikseroftalmički vitamin ili akseroftol

Prvi znak manjka vitamina A je noćno ili kokošije sljepilo. Kod većeg i dugotrajnijeg manjka dolazi do općih promjena na epitelu (prestanak lučenja suza, isušivanje oka, gnojni procesi (ulceracije), omekšavanja rožnjače...). Degenerativne promjene su česte i na dišnim organima i organima za varenje. Deskvamacija (ljuštenje površinskog sloja epitela) u bešici, žučnim putevima i pljuvačkim žlijezdama često postaju jezgro oko kojeg se u tim organima, formiraju kalkuloze (kamen).

Vitamin A je neophodan za mnoge važne procese u organizmu. Na prvom mjestu on je veoma snažan antioksidant. Veoma je bitan za rast i razvoj epitelnog tkiva, zaštitu stanica membrane. Neophodan je za stvaranje kolagena, ima zaštitno djelovanje protiv općih i lokalnih infekcija, važan je za vid i adaptaciju oka na sumrak, za održavanje menstrualnog ciklusa, za okoštavanje i formiranje zuba, za normalno funkcioniranje žlijezda ,organa za varenje i jetre. Spriječava bujanje tkiva. Kod osoba sa atero-sklerozom snižava nivo kolesterola.

Vitamin D - Antirahitični vitamin ili kalciferol

Danas je poznato desetak sterinskih derivata koji imaju djelovanje slično antirahitičnom faktoru koji je Mc Collum otkrio u ulju jetre bakalara i nazvao ga vitaminom D. Od spomenutih steroida najvažniji su D2 i D3. Ergosterol (nalazi se u zelenim biljkama) se pod uticajem sunčeve svjetlosti ili kvarcnom lampom transformira u vitamin D2, dok iz rokokolesterola pod djelovanjem sunčeve svjetlosti u tijelu se stvara vitamin D3.

Od nedostatka ovog vitamina najčešće oboljevaju dojončad. Nedostatak kod njih prouzročuje demineralizaciju kostiju koja se manifestira kao rahitis. Kod odraslih se ovo oboljenje naziva osteomalacija.

Primarna uloga Vitamina D je održavanje homeostaze i konstantne koncentracije kalcija i fosfata u krvnoj plazmi. On takođe utječe na propustljivost stanica crijevne sluzokože za kalcij.

Vitamin E - Antisterilitetni vitamin ili tokoferol

Hipovitaminoza može nastati kod smanjene apsorpcije masti, lučenja žuči... Simptomi nedostatka vitamina E su: slabost mišića, gubitak mišićne mase, problemi sa vidom.

Vitamin E je jedan od najboljih antioksidanata koji štiti stanice od djelovanja slobodnih radikala, čime spriječava procese preranog starenja organizma i razvoj kardiovaskularnih i malignih oboljenja. Iako je ovaj vitamin nazvan antisterilitetni, izgleda da njegova aktivnost nije vezana za reprodukciju već za integritet mišićnog i drugih sistema.

Vitamin K - Antihemoragični ili filoksinon

Nedostatak ovog vitamina dovodi do produženja vremena koagulacije krvi, anemije i krvarenja u mnogim tjelesnim tkivima. Krvarenje može nastati spontano ili pri najmanjim povredama (traume).

Za resorpciju vitamina K potrebno je prisustvo žučnih kiselina. Resorbovani vitamin dolazi u jetru za koju je vezana njegova fiziološka uloga. U jetri se za razliku od ostalih vitamina ras-tvorljivih u mastima (liposolubilni) ne deponuje, pa se svakodnevno mora obezbjeđivati njegova fiziološka koncentracija u organizmu (slično kao kod vitamina rastvorljivih u vodi).

Fiziološko djelovanje vitamina K je povezano sa koagulacijom krvi. On je prijeko potreban za sintezu bjelančevina koje učestvuju u procesu koagulacije krvi.

Rast deteta

Budite informirani o novostima
Ove stranice koriste tzv. kolačiće (cookies) kako bi osigurale bolje korisničko iskustvo i funkcionalnost. Koristeći naše stranice slažete se s korištenjem kolačića.