Bol u kolenu

Zglob kolena spada u grupu jednoosovinskih sinovijalnih zglobova tipa šarke (tačnije modifikovani šarkasti zglob). U zglobu kolena, golenjača (distalna kost) klizi oko donjeg okrajka butne kosti (proksimalne kosti), pa se pokret u ovom zglobu uvek izvodi u jednoj ravni (sagitalnoj ravni), pri čemu se sa svakim stepenom pokreta u sagitalnoj ravni menja frontalno-horizontalna osovina. Mada deluje da je zglob kolena dobro strukturisan i stabilan, kada su sportisti u pitanju koleno predstavlja slabu tačku, odnosno tačku najmanjeg otpora. Povrede u predelu kolena nastaju uglavnom usled nepravilnog položaja skeletnih struktura pri izvođenju određenih pokreta, pri čemu se vrši pritisak na strukture zgloba.

Kosti koje ulaze u sastav kolena su:

Butna kost svojim donjim okrajkom-gde se širi, formirajući unutrašnji i spoljašnji epikondilarni greben, ispod kojih se nalaze unutrašnji i spoljašnji epikondil. Na donjem okrajku butne kosti, pod kožom, možemo napipati dva koštana ispupčenja i to iznad zglobne linije (zamišljene linije između butne kosti i golenjače) - a to su unutrašnji i spoljašnji "čvor" - odnosno kondil butne kosti. Ova dva kondila su površine za zglobljavanje sa golenjačom, preko kojih se težina i opterećenje sa butne kosti prenose na potkolenicu i dalje na stopalo. Unutrašnji kondil je nešto niže postavljen(distalniji), u odnosu na spoljašnji kondil. Kada se napipaju kondili i prsti ruku se lagano spuste ispod njih, oseća se prostor između donjeg okrajka butne kosti i gornjeg okrajka golenjače. Ovaj prostor se naziva i zglobna linija. Pod prstima kada se nalaze na unutrašnjem, odnosno spoljašnjem kraju zglobne linije, nalaze se prednji rogovi unutrašnjeg, odnosno spoljašnjeg meniskusa kolena. Na zadnjoj strani donjeg okrajka butne kosti, između unutrašnjeg i spoljašnjeg kondila nalazi se zatkoleni žleb, a površina na donjem okrajku butne kosti iznad ovog žleba je zatkolena jama.

Potkolenicu čine dve kosti, lišnjača (fibula) i golenjača (tibia). Lišnjača - manja spoljašnja kost potkolenice ne učestvuje u prenosu težine tela sa butne kosti na kosti stopala. Golenjača je masivnija unutrašnja kost potkolenice, koja se zglobljava sa butnom kosti i prenosi težinu tela sa natkolenice na stopalo. Na gornjem okrajku golenjače razlikuju se dva koštana ispupčenja-unutrašnji i spoljašnji kondil, a između njih - na prednjoj strani gornjeg okrajka golenjače, nalazi se golenjačno ispupčenje (kvrga): tuberoditas tibiae. Ova kvrga se može lako osetiti pod rukom i to kao veliko ispupčenje na prednjoj strani potkolenice-neposredno ispod kolena. Baza gornjeg okrajka golenjače gleda naviše i na njoj se nalaze dve veće glatke zglobne površine, spoljašnja i unutrašnja, koje zajedno predstavljaju gornju zglobnu površinu za zglobljavanje sa kondilima butne kosti. Na bazi gornjeg okrajka golenjače, između spoljašnje i unutrašnje zglobne površine, nalazi se međukondilarno ispupčenje.

U sastav zgloba kolena ulazi i čašica kolena (patella). Čašica se razvija u završnoj tetivi četvoroglavog mišića buta i predstavlja najveću sezamoidnu kost (slobodno lebdeću kost) kod čoveka. Tetiva čevoroglavog mišića prelazi preko sluzne kese i pripaja se na golenjačnu kvrgu putem čašične veze i tetive. Čašica ne samo da štiti stukture potkolenice ispod nje, nego menja i ugao istezanja četvoroglavog mišića buta, kako bi ovaj mišić imao veću rotacionu silu pri pokretima pregibanja i opružanja potkolenice. Četvoroglavi mišić buta predstavlja dinamički stabilizator kolena, koji povlači golenjaču prema butnoj kosti. Čašica ima oblik trougla, sa bazom upravljenom naviše i vrhom-upravljenimnaniže. Zadnja strana čašice, zapravo je zglobna površina i prekrivena je tankim slojem hrskavice. 

Pročitajte sledeći članak: "Bol u kolenu (drugi deo)"

Autor: Dr Nevena Tairović, fizijatar

Saznajte novosti
Kolačiće (Cookies) koristimo kako bi sajt bio funkcionalan. Korišćenjem našeg sajta, slažete se sa "Uslovima korišćenja" i "Politikom privatnosti" .